Suy nhược thần kinh
Biện chứng đông y: Can uất khí trệ, hóa hỏa thương âm, tâm âm
bất túc, thần vô sở phụ.
Cách trị: Sơ can giải uất, tư âm nhuận táo, dưỡng tâm an thần.
Đơn thuốc: Tiêu cam bách hợp thang.
Công thức: Bách hợp 40g, Dạ giao đằng 50g, Đương quy 15g, Bạch
thược 20g, Uất kim 1g, Hương phụ 15g, Liên kiều 15g, Liên tử tâm 15g, Sinh
địa hoàng 20g, Mạch nha 50g, Trân châu mẫu 30g, Cam thảo 15g, Đại táo 9 quả.
Sắc uống, mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Đã dùng "Tiêu cam bách hợp thang" điều
trị cho 50 bệnh nhân suy nhược thần kinh, trong đó trừ 3 trường hợp có kèm
các triệu chứng của tuổi già, còn tất cả các bệnh nhân khác đều có tiến
triển tốt hoặc khỏi hẳn, đạt được kết quả điều trị tương đối lý
tưởng. Thang XX, nữ, 43 tuổi, cán bộ. Tới khám ngày 19-12-1978. Nửa tháng nay,
bệnh nhân đêm nằm không ngủ được, tâm phiền, hay quên, tức ngực, thường
thở vắn than dài. Chất lưỡi đỏ, rêu mỏng vàng, mạch huyền sác. Tây y chẩn
đoán là suy nhược thần kinh, chuyển tới cho chúng tôi điều trị. Khám thấy
chứng bệnh thuộc về can uất khí trệ, hóa hỏa làm thương âm, tâm âm không
đủ, thần vô sở phụ. Cần trị bằng pháp sơ can giải uất, tư âm nhuận táo,
dưỡng tâm an thần. Cho dùng "Tiêu cam bách hợp thang". Bệnh nhân uống
liền 12 thang, các triệu chứng đều hết, hồi phục như thường.
Bàn luận: Trường hợp này sử dụng "Tiêu cam bách hợp thang"
là bài thuốc chúng tôi phối hợp Tiêu giao tán với Cam mạch đại táo thang,
Bách hợp địa hoàng thang gia giảm mà thành. Chúng tôi dùng bài thuốc này
không những điều trị suy nhược thần kinh có kết quả khá tốt, mà điều trị
bệnh histeria cũng đạt hiệu quả rất lý tưởng. Suy nhược thần kinh, bệnh
histeria, trong tây y đều xếp vào phạm trù bệnh thần kinh chức nǎng. Triệu
chứng lâm sàng của các bệnh nhân này khá phức tạp và đa dạng, thậm chí
nhiều hệ thống đều có thể biểu hiện chắc nǎng bị rối loạn, bệnh nhân cảm
thấy vô cùng đau khổ, nhưng khi kiểm tra, phần lớn lại rất khó phát hiện
các triệu chứng thực thể dương tính, các xét nghiệm lý, hóa cũng thường
không thấy gì khác, do đó mà không biết nên bắt đầu chữa từ đâu, đành
chịu bó tay, không có phương pháp đặc hiệu, nhiều khi chỉ có thể xử lý
các triệu chứng. Đông y cho rằng nguyên nhân loại bệnh này phần lớn do do ưu
sầu, uất ức, tức giận, lo nghĩ sau đó bi thương không giải thoát được,
mong muốn không được đáp ứng v.v... gây xúc động tâm lý tinh thần mãnh
liệt mà sinh bệnh. Vì bệnh có cǎn nguyên tình chí thường liên lụy tới 2
tạng tâm can, về mặt sinh lý thì tâm chủ thần minh, can có chức nǎng sơ
tiết, hoạt động tinh thần, tư duy là do tâm khống chế, quản lý, còn việc sơ
thông khí của thân thể lại do can làm chủ. Do đó, những ba động quá mạnh
của cảm xúc tâm thần trước hết phạm đến tâm. Đúng như đã nêu trong
"Thiên khẩu vấn sách linh khu": "Bi ai ưu sầu thì tâm động, tâm
động thì lục phủ ngũ tạng đều bị chuyển lay". Trên lâm sàng thấy rõ
bao giờ bệnh nhân cũng kêu ca triệu chứng đầu tiên là mất ngủ, tâm phiền,
tim hồi hộp. Uất ức, tức giận của người bệnh khó giải thoát là do can mộc
không thể điều đạt, khí không được sơ tiết, do vậy mà sinh ra các triệu
chứng tức ngực, thở dài, vui buồn thất thường hoặc lo buồn muốn khóc. Cần
phải trị bằng phép sơ can giải uất, tư âm nhuận táo, dưỡng tâm an thần. Mà
các vị thuốc của "Tiêu cam bách hợp thang" đều có tác dụng tương
ứng, do đó có thể thu được hiệu quả khá tốt.